CÂU CHUYỆN CỦA TÔI
Từ Dân IT Gõ Code Đến Người Dạy Marketing Và AI
Trương Minh Kiên · Chuyên gia Chiến lược Marketing & Xây dựng Thương hiệu Đa nền tảng
Ngày trước tôi học IT, suốt ngày cắm mặt vào máy tính gõ code. Lúc đó tôi chẳng bao giờ nghĩ có ngày mình lại rẽ sang làm Marketing.
Ra trường đi làm, công việc đầu tiên của tôi cũng bình thường thôi. Chủ yếu là thiết kế, sửa ảnh, làm banner, công ty giao gì thì làm nấy. Rồi một ngày tôi được giao thêm việc chạy quảng cáo. Lúc đó tôi gần như chưa biết gì nhiều, chẳng có ai ngồi cạnh cầm tay chỉ việc. Tôi tự lên mạng tìm hiểu, tự xem người ta hướng dẫn, tự chạy rồi tự nhìn kết quả để sửa. Và tất nhiên, tự học thì cũng tự trả giá.
Lần đầu cháy tiền quảng cáo
Có giai đoạn tôi chạy cháy cả một khoản ngân sách quảng cáo của công ty mà không ra nổi một đơn hàng. Tiền quảng cáo vẫn tiêu mỗi ngày, còn kết quả thì chẳng thấy đâu. Sếp không thể chờ tôi mãi. Tôi bị cho nghỉ việc.
Lúc đó cũng buồn, cũng tự ái. Tôi từng nghĩ chắc mình không hợp với nghề này. Nhưng nghỉ rồi thì cuộc sống vẫn phải tiếp tục.
Tự kinh doanh, lại thất bại
Tôi ra ngoài nhận việc, nhận khách. Có khách làm được một thời gian rồi cũng mất khách như thường. Sau đó tôi nghĩ, mình chạy quảng cáo cho người khác thì tại sao không thử tự kinh doanh? Thế là có thời gian tôi nhập hẳn quần áo về bán, tự chọn hàng, tự làm hình ảnh, tự viết nội dung, tự chạy quảng cáo, tự bán hàng.
Tôi cứ nghĩ lần này sản phẩm của mình, tiền quảng cáo của mình, mình chủ động được tất cả thì chắc sẽ khác. Nhưng không. Quảng cáo vẫn chạy mà đơn chẳng được bao nhiêu. Hàng nhập về ngày càng nhiều, bán chẳng được mấy, tồn kho cứ thế chất đống. Lúc đó mới hiểu cảm giác tiền của mình nằm hết trong đống hàng mà không biết bao giờ mới lấy lại được.
Có những lúc tôi thật sự bế tắc, không biết mình sai ở quảng cáo, sai ở sản phẩm, sai ở nội dung hay ngay từ đầu đã chọn sai cách làm.
Cứ làm, cứ sai, cứ sửa
Nhưng rồi cũng chẳng còn cách nào khác, cứ làm tiếp thôi. Không biết thì học, sai thì sửa, chạy không hiệu quả thì ngồi xem lại mình sai ở đâu. Tôi cứ làm như vậy qua nhiều năm, nhiều ngành nghề, nhiều kiểu sản phẩm và nhiều kiểu khách hàng khác nhau. Thời gian đầu, chắc số lần tôi làm sai còn nhiều hơn số lần làm đúng.
Nhưng cũng chính những lần làm sai đó khiến tôi dần hiểu ra một chuyện: Marketing không đơn giản là biết bấm nút chạy quảng cáo. Không phải cứ biết target, biết viết content, biết tăng giảm ngân sách là sẽ bán được hàng. Có những chiến dịch chỉ số nhìn rất đẹp nhưng chẳng ra đơn. Có những bài viết mình thấy rất hay nhưng khách hàng chẳng quan tâm.
Dần dần tôi mới hiểu, trước khi chạy quảng cáo phải hiểu người mình muốn bán hàng cho là ai, họ đang cần gì, quan tâm điều gì, tại sao phải mua của mình mà không phải một chỗ khác. Và quan trọng hơn, Marketing phải gắn với sản phẩm, khách hàng và việc kinh doanh thật, những thứ tôi không hiểu được trong một ngày, mà đến từ việc làm thật, sai thật rồi sửa từng chút một.
Rồi AI xuất hiện
Ban đầu tôi cũng giống rất nhiều người, thấy AI thì tò mò, vào thử vài câu, thấy nó viết được nội dung, trả lời được đủ thứ cũng thấy hay. Nhưng càng tìm hiểu, cái máu dân IT ngày trước trong tôi lại nổi lên. Tôi bắt đầu ngồi mò từng công cụ, cái nào mới cũng thử, cái nào người ta bảo hay cũng tìm hiểu xem nó thực sự làm được gì. Có những hôm tôi ngồi từ sáng đến tối chỉ để thử một công cụ mới.
Ngày trước muốn làm một website phải biết code hoặc thuê người làm, giờ AI có thể hỗ trợ từ lúc lên ý tưởng đến từng bước tạo ra một website. Ngày trước muốn có bộ hình ảnh đẹp phải biết Photoshop hoặc có designer, giờ AI có thể lên ý tưởng, thiết kế, chỉnh sửa ảnh, làm banner, poster, thumbnail. Ngày trước làm video phải có người viết kịch bản, người quay, người dựng, giờ một người ngồi trước máy tính đã có thể dùng AI để lên ý tưởng, viết kịch bản, tạo hình ảnh, tạo giọng nói, hỗ trợ dựng video.
Một người có thể làm việc của cả một đội
Càng dùng AI, tôi càng nhận ra điều đáng giá nhất không nằm ở chuyện AI viết được một bài content hay hay tạo được một bức ảnh đẹp. Điều khiến tôi quan tâm nhất là khoảng cách từ một ý tưởng đến lúc biến nó thành sản phẩm thật đang ngày càng ngắn lại. Nếu biết nghề và biết dùng AI đúng cách, một người có thể làm được khối lượng công việc mà trước đây phải cần cả một nhóm người phối hợp.
Tất nhiên tôi không nghĩ AI tự nhiên có thể thay mình quản lý cả một doanh nghiệp. Cuối cùng vẫn phải có con người đưa ra quyết định, biết mình muốn gì, biết đúng sai, hiểu khách hàng, và chịu trách nhiệm với kết quả cuối cùng. Nhưng AI đang giúp một người làm được nhiều việc hơn rất nhiều so với chính người đó của vài năm trước. Đó mới là thứ khiến tôi thực sự hứng thú.
Bây giờ tôi dạy lại
Từ một người ngày trước phải tự lên mạng học cách chạy quảng cáo, bây giờ tôi đã tự xây dựng giáo trình gồm 16 chuyên đề để đào tạo lại cho những người đang cần những kiến thức đó. Nhưng tôi không muốn dạy tất cả mọi người bằng cùng một bài.
Học viên của tôi có người làm garage ô tô, có người kinh doanh kim loại, có người bán bỉm sữa, có người bán thời trang, có người livestream bán hàng mỗi ngày. Mỗi người một ngành, một kiểu khách hàng, đang mắc ở một vấn đề khác nhau. Người bán thời trang không thể làm marketing giống người làm garage. Vì vậy khi ngồi với từng học viên, tôi thường xem họ đang bán gì, khách hàng của họ là ai, họ đang làm đến đâu, rồi mới soạn bài phù hợp với chính công việc của người đó.
Tôi không muốn học viên học xong chỉ nhớ được vài khái niệm. Tôi muốn họ mở máy lên và biết hôm nay mình phải làm gì, chạy quảng cáo thì chạy thế nào, làm nội dung thì viết cho ai, dùng AI thì dùng vào việc gì.
Tôi từng chạy quảng cáo mất tiền mà không ra đơn. Tôi từng bị cho nghỉ việc. Tôi từng nhận khách rồi mất khách. Tôi từng tự bỏ tiền nhập hàng về kinh doanh rồi nhìn hàng tồn chất đống mà không bán được.
Đến bây giờ tôi vẫn trực tiếp làm marketing cho những công việc và thương hiệu của mình. Vẫn chạy quảng cáo, vẫn làm nội dung, vẫn thử AI, vẫn tìm những công cụ mới. Vì marketing thay đổi, công nghệ thay đổi, AI lại càng thay đổi từng ngày, nếu ngừng làm thực tế một thời gian, rất nhanh thôi những thứ mình biết hôm nay có thể trở thành chuyện của ngày hôm qua.
Nhìn lại, con đường của tôi cũng khá vòng vèo. Từ một người học IT ngồi gõ code, rồi đi làm thiết kế, rồi bén duyên với quảng cáo, rồi thất bại, rồi tự kinh doanh, lại thất bại, rồi tiếp tục làm marketing, rồi AI xuất hiện. Ngày trước tôi từng nghĩ mình bỏ IT để đi làm marketing. Bây giờ tôi mới thấy có lẽ mình chẳng bỏ cái gì cả, tôi chỉ đi một vòng hơi xa để đến được đúng chỗ mà công nghệ, marketing, kinh doanh và AI gặp nhau.
Tôi không dạy anh chị con đường làm giàu nhanh. Tôi cũng không muốn biến AI thành một thứ gì đó thần thánh. Tôi chỉ chia sẻ lại những gì mình đã làm thật, những lần mình đã sai thật, và những bài học có lúc tôi phải trả bằng chính tiền của mình mới có được.
Nếu anh chị đang loay hoay với marketing, quảng cáo hay AI, học rất nhiều nhưng vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu, tôi hiểu cảm giác đó, vì tôi cũng từng bắt đầu từ đúng chỗ đó. Và nếu anh chị chưa biết bắt đầu từ đâu, thì đây, tôi ở đây.
Muốn tôi dạy đúng thứ bạn đang cần?
Khoá Chạy Quảng Cáo Facebook Chuyên Sâu, dạy riêng theo đúng ngành bạn đang làm, không lý thuyết suông.